Κραυγή αγωνίας από την Ολέσκι: «Οι άνθρωποι δεν θα επιβιώσουν αυτόν τον χειμώνα»

«Οι άνθρωποι δεν θα επιβιώσουν αυτόν τον χειμώνα, αν δεν τους παρασχεθεί ένας ανθρωπιστικός διάδρομος». Με αυτή τη φράση περιγράφει η Τετιάνα Χασανένκο, επικεφαλής της ουκρανικής στρατιωτικής διοίκησης της Ολέσκι, την κατάσταση που επικρατεί στην πόλη της περιφέρειας της Χερσώνας, στη νότια Ουκρανία, η οποία βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή από τις πρώτες ώρες της εισβολής.

Περίπου 2.000 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων 35 παιδιά, παραμένουν στην πόλη, σύμφωνα με την ίδια, ενώ πριν από τον πόλεμο ο πληθυσμός της ανερχόταν σε περίπου 24.000 κατοίκους. Στο σύνολο της κοινότητας της Ολέσκι, η οποία περιλαμβάνει και τους γύρω οικισμούς, ζούσαν περίπου 40.000 άνθρωποι.

Χωρίς επαρκή τρόφιμα, νερό, ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο και ιατρική περίθαλψη, οι κάτοικοι βρίσκονται αντιμέτωποι με μια διαρκώς επιδεινούμενη ανθρωπιστική κρίση, ενώ οι βομβαρδισμοί και οι ναρκοθετημένοι δρόμοι καθιστούν εξαιρετικά επικίνδυνη την προσπάθεια διαφυγής, λέει η Χασανένκο, σε δηλώσεις της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ από τις Βρυξέλλες, στο περιθώριο της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Περιφερειών και Πόλεων 2026.

«Η κοινότητά μας βρίσκεται εξ ολοκλήρου υπό προσωρινή κατοχή. Ο δήμος βρίσκεται υπό πλήρη κατοχή από τις πρώτες ώρες της πλήρους κλίμακας εισβολής», αναφέρει, υπογραμμίζοντας ότι πέντε κοινότητες έχουν καταστραφεί ολοσχερώς, ενώ οι υπόλοιπες έχουν υποστεί καταστροφές σε ποσοστό 80%.

«Οι άνθρωποι ζουν χωρίς τρόφιμα, νερό, ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο. Δεν έχουν τη δυνατότητα να εγκαταλείψουν αυτή την περιοχή εξαιτίας των συνεχών βομβαρδισμών και των ναρκοθετημένων δρόμων. Δεν έχουν ούτε ιατρική βοήθεια», σημειώνει.

Η κατάσταση, όπως περιγράφει, έχει φτάσει σε οριακό σημείο, καθώς η έλλειψη τροφίμων απειλεί πλέον άμεσα την επιβίωση των κατοίκων. «Από τον Μάιο του 2026 δεν υπήρξε καθόλου προμήθεια τροφίμων. Ούτε κρέας, ούτε αλεύρι, ούτε λάδι. Έτσι, οι άνθρωποι πρέπει να τρώνε χόρτα», υποστηρίζει.

Παράλληλα, περιγράφει μια κατάσταση στην οποία ακόμη και ο θάνατος δεν σημαίνει ότι οι συγγενείς μπορούν να αποχαιρετήσουν τους ανθρώπους τους ή να τους αποδώσουν τις προβλεπόμενες τιμές. «Και αν πεθάνουν ή αν σκοτωθούν, οι σοροί τους παραμένουν ακόμη εκεί, επειδή κανείς δεν μπορεί να τους απομακρύνει από την περιοχή».

Η Ολέσκι και ο ανθρωπιστικός διάδρομος

Η Ολέσκι βρίσκεται στην αριστερή όχθη του ποταμού Δνείπερου, απέναντι από τη Χερσώνα, σε μια περιοχή που παραμένει υπό ρωσικό έλεγχο. Πριν από τον πόλεμο, η πόλη αποτελούσε μέρος μιας ευρύτερης περιοχής με φυσικό πλούτο, πευκοδάση και αμμοθίνες, ενώ η εγγύτητά της με τη Χερσώνα διευκόλυνε τις μετακινήσεις και τις καθημερινές συναλλαγές των κατοίκων.

Η κατάληψή της από τις ρωσικές δυνάμεις τον Φεβρουάριο του 2022 και η αποκοπή της από την ελεγχόμενη από την Ουκρανία περιοχή μετά την ανακατάληψη της Χερσώνας από τις ουκρανικές δυνάμεις τον Νοέμβριο του ίδιου έτους μετέτρεψαν την περιοχή σε ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία του μετώπου. Η καταστροφή του φράγματος του Καχόβκα τον Ιούνιο του 2023 προκάλεσε επίσης εκτεταμένες πλημμύρες και σοβαρές ζημιές στην περιοχή. (Encyclopedia of Ukraine)

Για την κ. Χασανένκο, η άμεση προτεραιότητα είναι η δημιουργία ενός ανθρωπιστικού διαδρόμου, ώστε να μπορέσουν να απομακρυνθούν με ασφάλεια όσοι κάτοικοι επιθυμούν να εγκαταλείψουν την πόλη.

Ερωτηθείσα από το ΑΠΕ-ΜΠΕ εάν υπάρχει πιθανότητα να ανοίξει ο διάδρομος πριν από τον χειμώνα, απαντά: «Πρέπει να ρωτήσετε τη Ρωσία, διότι από την πλευρά μας, για παράδειγμα, ο Ombudsman και όλες οι προπαρασκευαστικές εργασίες έχουν ολοκληρωθεί. Όμως, η Ρωσία ελέγχει αυτή την περιοχή και, από την πλευρά της Ουκρανίας, υπάρχει ένας ποταμός και δεν υπάρχει διέξοδος».

Η ίδια ζητά από την Ευρώπη και τη διεθνή κοινότητα να ασκήσουν πίεση στη Μόσχα, προκειμένου να επιτραπεί η ασφαλής απομάκρυνση των αμάχων. «Πρέπει να κινητοποιήσουν (οι Ευρωπαίοι) τη διεθνή κοινότητα, ώστε να αναγκάσει τη Ρωσία να σώσει αυτούς τους ανθρώπους. Πρέπει να προωθήσουν το ζήτημα και να ζητήσουν από τους διεθνείς οργανισμούς να κάνουν τη Ρωσία να δημιουργήσει αυτόν τον ανθρωπιστικό διάδρομο», τονίζει.

«Η Ευρώπη είναι πολύ ισχυρή, στηρίζει πάντα τους Ουκρανούς, γι’ αυτό και έχουμε μεγάλες ελπίδες», προσθέτει.

Παρά τις αντίξοες συνθήκες, οι κάτοικοι που παραμένουν στην Ολέσκι εξακολουθούν να ελπίζουν ότι θα καταφέρουν να σωθούν. Η ελπίδα τους, ωστόσο, δεν συνδέεται με τη ρωσική πλευρά, αλλά με την επιστροφή της Ουκρανίας στην περιοχή και τη διάσωσή τους.

«Έχουν ελπίδα, αλλά ελπίζουν ότι η Ουκρανία θα έρθει και θα τους σώσει, θα τους διασώσει. Δεν μπορούν να υπολογίζουν στη ρωσική πλευρά, διότι ακόμη και σε ό,τι αφορά αυτόν τον ανθρωπιστικό διάδρομο, για παράδειγμα, δεν μπορούν να βασιστούν σε αυτόν εξαιτίας της Ρωσίας», αναφέρει.

Η ίδια ζει στην πόλη Μικολάιβ, αλλά συνεχίζει να εργάζεται για την περιοχή της Χερσώνας που βρίσκεται υπό ουκρανικό έλεγχο. Όπως εξηγεί, ακόμη και εκεί η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη εξαιτίας των συνεχών βομβαρδισμών και των μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Παρά τις δυσκολίες, επικοινωνεί καθημερινά με τους κατοίκους της Ολέσκι, ακόμη και την ημέρα της συνέντευξης. Δεν μπορεί, ωστόσο, να αποκαλύψει δημόσια λεπτομέρειες για την επικοινωνία τους, καθώς, όπως επισημαίνει, κάτι τέτοιο θα έθετε σε κίνδυνο τους ανθρώπους που βρίσκονται στην πόλη.

Γιατί δεν έχουν φύγει όλοι οι κάτοικοι

Η γρήγορη κατάληψη της περιοχής, ο φόβος, η οικονομική αδυναμία και οι κίνδυνοι κατά τη διαφυγή είναι, σύμφωνα με τη Χασανένκο, μερικοί από τους λόγους για τους οποίους χιλιάδες άνθρωποι δεν κατάφεραν να εγκαταλείψουν την Ολέσκι. «Πρώτα απ’ όλα, η κατοχή έγινε πολύ γρήγορα και οι άνθρωποι δεν είχαν τη δυνατότητα να φύγουν. Χρειάζονταν χρήματα, χρειάζονταν τρόφιμα», εξηγεί.

Πολλοί φοβούνταν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, καθώς υπήρχαν πολυάριθμα σημεία ελέγχου και, όπως υποστηρίζει, είχαν καταγραφεί περιπτώσεις εξαφανίσεων ανθρώπων σε αυτά. Άλλοι αδυνατούσαν να μετακινηθούν λόγω της κατάστασης της υγείας τους ή επειδή φρόντιζαν συγγενείς με αναπηρία, οι οποίοι χρειάζονταν ειδικές συνθήκες για να απομακρυνθούν με ασφάλεια. «Η εγκατάλειψη της περιοχής ήταν ένας κίνδυνος», σημειώνει.

Η Χασανένκο αναφέρεται επίσης στη βίαιη απομάκρυνση παιδιών από την περιοχή, καταγγέλλοντας ότι από ορφανοτροφείο της κοινότητας απομακρύνθηκαν όλα τα παιδιά. «Ναι, υπήρχε ένα οικοτροφείο για παιδιά, ένα ορφανοτροφείο στην κοινότητά μας, και οι Ρώσοι απλώς… ήταν μια αρπαγή όλων των παιδιών», δηλώνει.

Την ίδια ώρα, πολλοί από τους κατοίκους που κατάφεραν να φύγουν έχουν διασκορπιστεί σε διάφορες χώρες του κόσμου, αναζητώντας ασφάλεια. «Δυστυχώς, βρίσκονται σε όλο τον κόσμο, επειδή προσπαθούν να σώσουν τη ζωή τους», λέει, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη της προς την Ευρώπη για την προσωρινή προστασία που προσφέρει στους Ουκρανούς πρόσφυγες.

Παράλληλα, απευθύνει έκκληση προς τους Ουκρανούς να επιστρέψουν στη χώρα τους όταν τελειώσει ο πόλεμος. «Είναι καλά εδώ, αλλά η Ουκρανία χρειάζεται τους Ουκρανούς για να ανακάμψει», επισημαίνει.

Το σχέδιο για την ανοικοδόμηση και την επιστροφή

Η επιστροφή των εκτοπισμένων κατοίκων και η αποκατάσταση της ζωής στην Ολέσκι αποτελούν αντικείμενο σχεδιασμού εδώ και σχεδόν τρία χρόνια, σύμφωνα με την ίδια. Όπως εξηγεί, το σχέδιο εκπονήθηκε σε συνεργασία με την περιφερειακή διοίκηση και περιλαμβάνει αναλυτικές προβλέψεις για τις ανάγκες της περιοχής μετά την αποκατάσταση του ουκρανικού ελέγχου. «Είναι πολύ μεγάλο σχέδιο, τα πάντα είναι υπολογισμένα. Πού θα υπάρχουν εκπαιδευτικά προγράμματα, κοινωνική βοήθεια, ποια φάρμακα χρειάζονται, πόσα πρέπει να μεταφερθούν, επειδή δεν υπάρχει τίποτα», αναφέρει.

Το σχέδιο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την αποκατάσταση των υποδομών, την επαναλειτουργία των εκπαιδευτικών και κοινωνικών υπηρεσιών, την κάλυψη των αναγκών υγειονομικής περίθαλψης και την προμήθεια των απαραίτητων φαρμάκων.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει, οι συνθήκες έχουν μεταβληθεί δραματικά από τότε που καταρτίστηκε το αρχικό σχέδιο και ο σχεδιασμός εξακολουθεί να επικαιροποιείται. «Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να ανακατασκευάσουμε και να αποκαταστήσουμε τα πάντα εκεί, επειδή δεν υπάρχουν διαθέσιμα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Δεν υπάρχουν διαθέσιμα δίκτυα φυσικού αερίου. Και η βασική προτεραιότητα είναι η απομάκρυνση όλων των ναρκών», τονίζει.

Η ίδια περιγράφει την καταστροφή της πόλης ως ένα από τα μεγαλύτερα πλήγματα για την περιοχή: «Οι Ρώσοι κατέστρεψαν μία από τις καλύτερες ουκρανικές πόλεις».

Για την ίδια, ωστόσο, η αποκατάσταση δεν αφορά μόνο τα κτίρια και τις υποδομές, αλλά κυρίως τους ανθρώπους που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και εκείνους που παραμένουν εγκλωβισμένοι. «Από τον Μάιο, κανείς δεν έχει φύγει από την πόλη», αναφέρει, περιγράφοντας τις προσπάθειες ανθρώπων να διαφύγουν ακόμη και με τα πόδια, διασχίζοντας ναρκοθετημένα πεδία, με αποτέλεσμα να σκοτώνονται ή να τραυματίζονται.

«Πρέπει να στηρίξουμε τους Ουκρανούς», υπογραμμίζει, ζητώντας από την Ευρώπη να συνεχίσει να υποστηρίζει τόσο όσους βρίσκονται ήδη σε ευρωπαϊκές χώρες όσο και εκείνους που επιχειρούν να εγκαταλείψουν τις κατεχόμενες περιοχές.

Για την Τετιάνα Χασανένκο, η προοπτική της επιστροφής στην Ολέσκι παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με την αποκατάσταση του ουκρανικού ελέγχου, τη διεθνή πίεση προς τη Ρωσία και την κοινή προσπάθεια για την ανασυγκρότηση της χώρας. «Το βασικό είναι μια κοινή προσπάθεια, μαζί με ολόκληρο τον κόσμο, για να νικήσουμε τη Ρωσία», καταλήγει.

Πηγή ΑΠΕ-ΜΠΕ